على زمانى قمشه اى

106

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

22 . كتاب در مثلث قائم‌الزاويه . 23 . كتاب در اعداد متحابّه . 24 . كتاب در تركيب افلاك و خلقت و عدد آنها . 25 . كتاب در تقسيم زمين . 26 . كتاب در هيئت . 27 . كتاب در مقدمات اقليدس ( هندسه ) . 28 . كتاب در اشكال اقليدس ( هندسه ) . 29 . كتاب در اشكال مجسطى . 30 . كتاب در استخراج مسايل هندسه . و ده‌ها كتاب و رساله ديگر در دانش‌هاى گوناگون . سديو گويد : اين رياضىدان ماهر ظاهرا اوّل كسى است كه فن جبر را در هندسه به كار برده است ، وى در طراز حنين بن اسحاق و قساط بن لوقا و كندى است ، هرچند او در معرفت دانش طب به مقام حنين نمىرسد ولى در علوم رياضى بر او راجح است ، و از اين حيث به كندى و قسطا بن لوقا نزديك‌تر است ، هيچ‌كس به اندازه او به تحقيق علوم رياضى و نجوم عرب نپرداخت . « 1 » در جهان اسلام ثابت بن قرّه را مىتوان نخستين كس دانست كه سخن از نيروى جاذبه به ميان آورده است ، به گفته محقق سبزوارى : ثابت بن قرّه معتقد است ميل سنگ و كلوخ به جانب زمين بدين سبب نيست كه سنگ و كلوخ ذاتا طالب مركز هستند ، بلكه به‌علت انضمام و جذب جنس آنهاست ، برفرض اگر زمين قطعه‌قطعه شده و در اطراف عالم پراكنده شود آن‌گاه آن قطعات به حال خود رها شوند ، به همديگر روى آورده و در همان جايى كه آمادگى پيوسته شدن

--> ( 1 ) . لغت‌نامه دهخدا ، ثابت بن قرّه .